De iQwoning®: bouwen met verstand

Het bouwen van een woning is nog steeds een behoorlijk ambachtelijk proces. Jacques Seelen, directeur van BN Bouw en Ontwikkeling, onderschrijft dit. “Natuurlijk hebben we de afgelopen decennia op diverse terreinen een belangrijke sprong voorwaarts gemaakt. Maar één blik op de bouwplaats leert, dat er nog steeds sprake is van een versnippering van disciplines. Neem alleen al de installatie van een badkamer. Van het leggen van leidingen en het installeren van sanitair tot het afkitten, ’t zijn allemaal afzonderlijke werkzaamheden. Het managen van het geheel is nauwelijks mogelijk. In plaats daarvan levert het vooral een groot aantal verloren uren, hoge faalkosten en afstemverlies op.”

Besparen

Tegen de achtergrond van de economisch mindere tijden lijdt het geen twijfel, dat bomen niet langer tot in de spreekwoordelijke hemel groeien. “Vanuit de markt klinkt een vraag om meer kwaliteit voor minder geld”, zo gaat Jacques verder. “En als bouwbedrijf hebben we een duidelijk belang bij het efficiënter inrichten van het bouwproces om faalkosten te beperken en het bouwproces als geheel te versnellen. Binnen Ballast Nedam hebben we duurzaamheid en innovatie als belangrijke pijlers voor de komende jaren benoemd. En tegen die achtergrond hebben we vorig jaar besloten om het bouwproces nog eens kritisch te bekijken. Waar zijn voordelen te behalen, hoe kunnen we efficiënter te werk gaan? Besparen kan op het gebied van energie en het energieverbruik van producten, die we bouwen. Maar tijdens het productieproces zijn ook voordelen te behalen. De mogelijkheid om een woning fabrieksmatig te realiseren, bleek heel interessant. Met die optie zijn we verder gegaan.”

Kwaliteit

Het bieden van kwaliteit gold daarbij als een van de belangrijkste uitgangspunten. Volgens Jacques blijft bij de traditionele bouwmethode de kwaliteit van woningen helaas nog steeds wisselend. “De lange lijsten met opleverpunten en de behoefte aan relatief veel nazorg spreken wat dat betreft voor zich. Met als gevolg een trage afrekening en een negatieve invloed op het imago van de bouwsector als geheel. Daar is absoluut ruimte voor verbetering”, zo stelt hij. Tijd en geld golden dan ook als de andere factoren, die in het denkproces over fabrieksmatige productie van belang waren. “De mogelijkheid om fabrieksmatig en dus in grote hoeveelheden te fabriceren, betekent in ieder geval een verlaging van de kosten. De faalkosten worden bovendien aanzienlijk beperkt, omdat bij een industrieel proces correctief ingrijpen beperkt is. Meer snelheid in het bouwen levert niet alleen een verbetering van onze dienstverlening op, maar beperkt ook de overlast voor de omgeving, die nu vaak zucht onder de druk van langdurige bouwprojecten met alle gevolgen (wegafzettingen, overlast van bouwverkeer, etc.) van dien.” En dan zijn er de arbeidsomstandigheden. De bouw geldt nog altijd als lichamelijk zware arbeid. Ook dit aspect is meegenomen. Afgesproken werd om uit te blijven gaan van de traditionele bouwmaterialen beton en steen. “De optie van alternatieve materialen, waaronder houtskeletbouw, passeerde weliswaar de revue, maar de bouwwereld en zeker de consument op wie wij ons richten, is nu eenmaal nog behoorlijk traditioneel ingesteld”, zo legt Jacques uit. “De introductie van alternatieve materialen is een zaak van lange adem. Omdat het hier sowieso al om een nieuwe bouwmethode gaat, hebben we ervoor gekozen om vertrouwde materialen te handhaven.”

Kant-en-klaar

Het resultaat is de iQwoning®: een woning die wordt samengesteld aan de hand van zes modules, drie voor de begane grond en drie voor de eerste verdieping. De onderdelen worden in een fabriek geproduceerd en afgebouwd, vervolgens naar de bouwplaats vervoerd om te worden ‘samengevoegd’. Slechts de fundering is vooraf op de bouwlocatie gelegd, de modules worden er kant en klaar bovenop geplaatst. En dat ‘kant en klaar’ kunnen we wat Jacques betreft behoorlijk letterlijk nemen. “Ramen en deuren, tussenwanden, wand- en vloertegels, sanitair en leidingen, alles is al aanwezig. Zelfs schakelaars en een complete WKO zijn al geïnstalleerd. Ter plekke hoeft nog maar weinig te worden gedaan. Het gaat dan nog om het spuiten of eventueel behangen van wanden en het afhangen van binnendeuren. Naden worden nog afgewerkt en leidingen met elkaar verbonden. Ook dat gaat echter eenvoudig. Onder de begane grond elementen en in de tussenruimte van de eerste verdiepingvloer zijn sparingen aangebracht, waarmee leidingen op een simpele manier kunnen worden verbonden. Aan de buitenkant volgen vervolgens nog dakplaten en –pannen. Het buitenmetselwerk kan desgewenst fabrieksmatig worden aangebracht. Binnen een dag is de woning regen- en winddicht en kan de verwarming aan. Na zo’n vier weken ontvangt de eigenaar de sleutel.

Snelle oplevering

Volgens Jacques schuilt de kracht van de iQwoning® vooral in het denken vooraf. “Leggen we de planning van een traditioneel gebouwde woning naast die van de IQ-woning, dan is de tijd die we in het laatste geval op de bouwplaats doorbrengen uitermate beperkt. Vanaf het moment dat de elementen worden geproduceerd, is al het denkwerk al gedaan. Komen we vervolgens op de bouwplaats aan, dan is er binnen een dag sprake van een woning die regen- en winddicht is. Afhankelijk van de kraancapaciteit en de aanvoer kunnen we per dag wel vijf of meer woningen realiseren. De verwarming kan al aan en circa vier weken later kan de woning aan de eigenaar worden overgedragen. Bij de traditionele bouw is men nog maanden bezig met uiteenlopende werkzaamheden, voordat een woning kan worden opgeleverd. Een groot verschil.”

Mogelijkheden

Het octrooi op de iQwoning® is aangevraagd. En eind oktober heeft Eindhoven de primeur. De eerste 5 iQwoning®-en worden daar gerealiseerd en te koop aangeboden, als onderdeel van het plan Berckelbosch. In totaal realiseert Ballast Nedam hier 900 woningen en tekent ook voor het stedenbouwkundig plan en alle infrastructuur. Het IQ-concept wordt momenteel ook uitgewerkt voor appartementen, studentenwoningen, waterwoningen en vrije sectorbouw. Voor een architect zijn er dan ook nauwelijks belemmeringen, zo stelt Jacques. “We zijn bij de proefwoningen uitgegaan van een beukmaat van 5,10 meter (stramienmaat 5,40 meter), maar alle gewenste beukmaten zijn mogelijk. Dat is een kwestie van het aanpassen van de mallen.”

Samen sterk

Eén ding staat wat Jacques Seelen betreft als een paal boven water: nieuwe dingen ontwikkel je nooit alleen. En de iQwoning® vormt daarop geen uitzondering. Of het nu gaat om de know how van de collega’s van de betonfabrieken binnen Ballast Nedam of om de ondersteuning vanuit BN Engineering, BNBO Bouwtechniek of BNBO Research & Development. “Met elkaar hebben we een helder eindbeeld voor ogen gehad, waarbij de behoefte aan meer kwaliteit voorop stond. Van daaruit hebben we de stappen teruggemaakt naar fabrieksmatige productie. Meer kwaliteit voor minder geld en in minder tijd. Daarvan profiteert de klant en profiteren wij.” Tja, een kwestie van bouwen met verstand dus!